نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری قرآن و علوم تربیتی، مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث، جامعة المصطفی العالمیة ، ایران، قم
2 گروه قرآن و علم مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث ، جامعة المصطفی العالمیة ، ایران، قم
چکیده
با توجه به نظریهپردازی استاد اعرافی دامعزه در دانش «فقه تربیتی»، در این نوشتار که به روش اسنادی، کتابخانهای و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی انجام پذیرفته، نسبت به واکاوی روش ایشان در استخراج و اصطیاد مبانی و محتوای فقهی با رویکرد تربیتی اقدام گردیده است. یافتههای پژوهش آشکار میسازد که ایشان بر اصل تأثیر متقابل تربیت و فقه تأکید نموده و بر این نظر است که هر نوع برخورد و رفتاری، آداب و احکامی دارد و در جهت بررسی این موضوع، عرصههای گوناگون تربیت و محتوای آن را بر ابواب فقه عرضه کرده و سپس تأثیرات متقابل در آنها را ارزیابی و بهعنوان گزارههای دینی مورد تجویز «فقه التربیه» قرار داده است.
ایشان در این مسیر، ابتدا نسبت به گردآوری مباحث تربیتی اقدام و پس از آن به تبویب مباحث مورد نیاز فقه با نظر به رفتارهای جوارحى و جوانحى پرداخته و سپس نسبت احکام پنجگانه با آنها را مورد بررسی و تحلیل قرار داده و در کنار آن به تعیین و تعریف واژههای موضوعات فقهی اقدام نموده است. در وهلۀ بعد، با هدف تعیین محمول و حکم فقهی، با بررسی پیشینۀ بحث و دیدگاههای موجود به جستوجوی ادلۀ خاص قرآنی، روایی و عقلی میپردازند و در بیان ادله، با غور در ادلۀ قرآنی و روایی، با بررسی همه جوانب، به اصطیاد احکام و نظرات تربیتی پرداختهاند. ایشان اصل را در ضابطهمندی علوم تربیتی، بر رعایت شرع و عدم مخالفت با آن قرار دادهاند.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Methodology of Educational Jurisprudence of Hujjatul Islam Aʿrāfi
نویسندگان [English]
- mahdi fathi 1
- Hamid Reza Tossi 2
1 PhD Student in Quran and Educational Sciences, Quran and Hadith Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Iran, Qom
2 Quran and Science Department of Quran and Hadith Higher Education Complex, Mustafa International University, Iran, Qom
چکیده [English]
Considering the theories offered by Hujjat al-Islam Aʿrāfi in "educational jurisprudence", in this article, which has been written based on library resources using descriptive-analytical manner, his method in extracting and learning the principles and content of jurisprudence with an educational approach has been scrutinized. Findings of the research show that he emphasizes the principle of the interaction between education and jurisprudence and is of the opinion that every kind of approach and behavior has etiquette and rules. In order to study this issue, various areas of education and its content have been presented and then their mutual effects evaluated and finally prescribed as religious propositions by the "jurisprudence of education".
In this regard, the writer has first collected educational topics and then elaborated the required topics of jurisprudence with a view to physical and mental behaviors, and then examined and analyzed the relationship of the five rules with them. Besides that, he has determined and defined the terms of jurisprudential issues. In the next stage, the writer aims to determine the predicate and jurisprudential ruling by examining the background of the discussion and existing views. He seeks specific Qur'anic proofs, textual and rational evidences to find out what may be the educational rulings and opinions. He has based his principle on complying with Shari'a rules and not opposing them in the discipline of educational sciences.
کلیدواژهها [English]
- jurisprudence
- education
- methodology
- educational jurisprudence
This article is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
- قرآن.
- نهج البلاغه، سید رضی.
- نهج الفصاحه،
- جوهری، اسماعیل بن حماد، صحاح اللّغة، ج۶.
- فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، قاموس المحیط، ج۴.
- ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، واژه فقه، ج۴.
- عبدالناصر، جمال، موسوعه فی الفقه الاسلامی، ج۱.
- گرجی، ابوالقاسم، تاریخ فقه و فقهاء، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم اسلامی دانشگاهها (سمت)، ۱۳۷۷ ش.
- صرف ساده، قم، دارالعلم، ۱۳۷۹.
- خلیل بن احمد فراهیدی، العین، قم، هجرت، بی تا، دوم، ج۸.
- حسین بن محمدراغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دارالقلم، بی تا، اول.
- عبدالباقی، محمد فؤاد، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، قم، اسماعیلیان.
- باقر ساروخانی، روش های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1375، ج1.
- الکامل، ج1، ص378.
- ممدوحی، حسن، حکمت حکومت فقیه.
- شرایع الاسلام فی مسایل الحرام، قم، اسماعیلیان، 1408 ق.
- کلیات علوم اسلامی، ج3، (اصول فقه، فقه)، ص144.
- مجله فصلنامه فقه شماره 70.
- علیرضا اعرافی، احکام تربیت فرزند، ص21، نشر موسسه اشراق و عرفان، 1393، تحقیق و نگارش سیدنقی موسوی.
- کتاب فقه تربیتی.
- کتاب تربیت فرزند با رویکرد فقهی.
- کتاب احکام تربیت فرزند.
- دو فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، ش36.
- حسنی، سلیم، نقش علمای شیعه در رویارویی با استعمار.
- تقوی، سید مرتضی، جایگاه فقه در اندیشه دینی، قم: مجله فقه اهل بیت، سال اول، شماره دوم، تابستان ۱۳۷۴ ش ۲.
- موسسه دائرةالمعارف الفقه الاسلامی، موسوعة الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت؟عهم؟، قم: موسسه دائره المعارف الفقه الاسلامی، ج۱، ۱۴۲۳ ه.
- وبلاگ روش شناسی اجتهاد (روشنا).
- علیرضا اعرافی، فقه تربیتی، ج1، کلیات، ص57، نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول1387.
- مکارم الاخلاق، ص222.
- کلینی، 1407: 6/ 48؛ شیخ طوسی، 1407: 7/ 112؛
- مجلسی، 1406: 13/ 222.
- حر عاملی، 1409: 1 و 14 و 21
- کافی، جلد 2 و ۶.
- علیرضا اعرافی، فقه تربیتی، ج1، مبانی و پیش فرض ها، ص386، نشر اشراق و عرفان، ویراست دوم1391.
- علیرضا اعرافی، فقه تربیتی، ج1، کلیات، ص60، نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول1387.
- مجله مطالعات فقه تربیتی، ش7 و 8 و 9 و 10 و 12 و 27.
- مجله مطالعات اصول فقه امامیه ش 7.
- مجله پژوهش نامه فقهی، ش5،
- 39. مجله پژوهش و حوزه، شماره 9، مقاله «فقه التربیه».
- سایت های حوزه، ویکی فقه، موسسه اشراق و عرفان.