نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• عبدالله انصاری ¹
• مجید طرقی ²
• حسین کارآمد ²

¹ جامعه المصطفی العالمیه

² هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

هدف: این مقاله با هدف تبیین و تحلیل مبانی فقهی الگوی تربیت اقتصادی-معیشتی اسلامی تدوین شده است. در عصری که سبک زندگی مادی‌گرایانه و مصرف‌گرایی، ارزش‌های اخلاقی و معنوی را به چالش کشیده است، بازگشت به آموزه‌های اصیل اسلام، به‌ویژه در حوزه اقتصاد و معیشت، امری ضروری و حیاتی به نظر می‌رسد. اسلام به عنوان یک دین جامع، چارچوبی کامل برای ساماندهی حیات فردی و اجتماعی ارائه می‌دهد که تربیت اقتصادی-معیشتی یکی از ارکان اساسی آن است.
روش پژوهش: این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکاء به منابع اصلی فقه اسلامی (قرآن کریم و سنت معصومین:) و همچنین دیدگاه‌های فقهای عظام، به بررسی مولفه‌ها و اصول بنیادین این الگو می‌پردازد. در این راستا، ابتدا مفاهیم کلیدی چون تربیت، اقتصاد و معیشت از منظر اسلامی تعریف و نسبت آن‌ها با یکدیگر روشن می‌شود. سپس، مبانی هستی‌شناختی و انسان‌شناختی که زیربنای این الگو را تشکیل می‌دهند، مورد کنکاش قرار می‌گیرد.
یافته‌ها: در پژوهش، اصول فقهی چون حلیت و حرمت، ضرورت کار و تلاش، وجوب انفاق، حرمت ربا، قناعت، پرهیز از اسراف و عدل اقتصادی به عنوان پایه‌های اصلی این تربیت بررسی شده و مولفه‌های کاربردی آن در حوزه‌های کسب و کار و مصرف و همچنین مسئولیت‌های اجتماعی تشریح می‌گردد. در نهایت، کارکردهای فردی و اجتماعی این الگو در ابعاد تقوا، استقلال مالی، آرامش روانی، عدالت اجتماعی و همبستگی مورد تاکید قرار گرفته و ضرورت پیاده‌سازی آن در زندگی معاصر مورد اشاره قرار می‌گیرد.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تربیت اقتصادی-معیشتی اسلامی، با تکیه بر مبانی فقهی غنی، راهکاری جامع برای دستیابی به سعادت دنیوی و اخروی، و تحقق جامعه‌ای سالم، پویا و عادلانه است. 

کلیدواژه‌ها

• تربیت اقتصادی
• معیشت اسلامی
• کسب روزی حلال
• انفاق
• مصرف بهینه

موضوعات

• فقه تربیتی

عنوان مقاله [English]

The Jurisprudential Foundations of the Islamic Model of Economic-Livelihood Education

نویسندگان [English]

• abdullah ansari ¹
• Majid Toroghi ²
• Hossein Karamad ²

¹ al-Mustafa International University

² The Faculty of Al-Mustafa Al-Alamiyah Society

چکیده [English]

Objective: article aims to explain and analyze the jurisprudential foundations of the Islamic model of economic and livelihood education. In an era in which materialistic lifestyles and consumerism have challenged ethical and spiritual values, returning to the authentic teachings of Islam, particularly in the field of economics and livelihood, appears to be necessary and imperative. As a comprehensive religion, Islam provides a complete framework for organizing individual and social life, in which economic and livelihood education constitutes one of its fundamental pillars.
Method: This study, using a descriptive–analytical method and drawing upon the primary sources of Islamic jurisprudence, namely the Holy Qur'an and the Sunnah of the Infallible Imams (peace be upon them), as well as the views of eminent Muslim jurists, examines the components and fundamental principles of this model. In this regard, the key concepts of education, economics, and livelihood are first defined from the Islamic perspective, and their relationship with one another is clarified. Subsequently, the ontological and anthropological foundations that constitute the underlying basis of this model are explored.
Findings: Thereafter, jurisprudential principles such as the distinction between lawful (halal) and unlawful (haram), the necessity of work and productive effort, the obligation of infaq (charitable spending), the prohibition of riba (usury), contentment (qana'ah), the avoidance of extravagance (israf), and economic justice are examined as the principal foundations of this educational model, and its practical components in the fields of business, consumption, and social responsibilities are explained. Finally, the individual and social functions of this model in terms of piety (taqwa), financial independence, psychological well-being, social justice, and social solidarity are emphasized, and the necessity of implementing this model in contemporary life is highlighted.
Conclusion: The findings of this study indicate that Islamic economic and livelihood education, relying on the rich foundations of Islamic jurisprudence, provides a comprehensive approach to achieving both worldly prosperity and eternal salvation, as well as realizing a healthy, dynamic, and just society.

کلیدواژه‌ها [English]

• Infaq (Charitable Spending) Economic Education
• Earning a Lawful Livelihood (Halal Income)Optimal Consumption
• Islamic Livelihood