نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احمد سعیدی ¹
• زهرا سرمیلی ²

¹ مؤسسه عالی فقه و اصول جواد الأئمه ع

² مجموعه علمی تربیتی جامعة الزهرا س

چکیده

هدف این پژوهش، تبیین حکم فقهی استفاده از مشوق‌های مالی به عنوان ابزاری برای ارتقای دین‌داری در میان دانش‌آموزان است. با توجه به کاربرد روزافزون این روش و جذابیت ذاتی آن برای نسل نوجوان، واکاوی موضع شریعت اسلامی و تعیین حدود و ثغور آن امری ضروری می‌نماید. این پژوهش با اتخاذ «روش اجتهادی» و با بررسی نظام‌مند ادلۀ درون‌دینی (آیات و روایات) در پی پاسخ به پرسش اصلی است که «آیا ایجاد انگیزه از راه اعطای پول برای افزایش دین‌داری جایز است؟». یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که استفاده از مشوق‌های مالی، با شرط‌های خاص، «جواز شرعی» دارد. ادلۀ مهم‌ ثابت‌کنندۀ این حکم، شامل ادلۀ ‌«مؤلفة قلوبهم»، «سیره معصومان( در جذب مخالفان» و «روایات ناظر بر ترغیب به عبادات با انگیزه‌های مالی» می‌شود که همگی بر استفاده ابزاری از مال، برای جذب، تثبیت و تحکیم باورهای دینی دلالت دارند. در مقابل، بررسی «ادلۀ مانع» نشان می‌دهد که دلالت این دسته از نصوص، نه بر نفی مطلق، بلکه بر «تعیین مرز و ضوابط» برای جلوگیری از آفات روش یادشده است. این چارچوب‌های تحدیدکننده ذیل سه محور اصلی قابل دسته‌بندی هستند:
۱. پرهیز از تکرار بی‌رویه جهت پیش‌گیری از «عادت‌سازی غلط»؛
۲. اولویت‌دادن به مشوق‌هایی با مصارف ارزشمدارانه؛
۳. لزوم «شفافیت» و تبیین فلسفۀ اقدام برای متربی.
در نتیجه، می‌توان حکم به «جواز مشروط» این روش تربیتی داد؛ به شرط آن‌که با انگیزه‌سازی معنوی همراه بوده، به رویه‌ای دایمی تبدیل نشود، منجر به عادت‌سازی غلط نگردد، بستر مناسب برای مصرف صحیح آن فراهم آید و با شفافیت کامل و بدون ایجاد احساس فریب در متربی به اجرا درآید.

کلیدواژه‌ها

• فقه تربیتی
• مشوق‌های مالی
• دینداری
• انگیزش بیرونی
• دانش‌آموزان
• روش اجتهادی

موضوعات

• احکام شرعی تربیت

عنوان مقاله [English]

Jurisprudential review of motivation to increase students' religiosity through monetary attractions

نویسندگان [English]

• ahmad saeidi ¹
• Zahra Sarmeili ²

¹ Javad Al-Imam High Institute of Fiqh and Principles

² Jameato azzahra

چکیده [English]

The objective of this research is to elucidate the jurisprudential ruling on the use of financial incentives as a means to enhance religiosity among students. This study employs the "Ijtihādī Method" through a systematic examination of transmitted religious evidence to address the central research question: "Is it permissible to utilize monetary incentives to foster religious commitment?"
The findings indicate that the use of financial incentives is religiously permissible under specific conditions. The primary affirmative evidence includes juridical arguments concerning "al-Mu'allafati Qulūbuhum," "the established practice of the Infallibles in attracting opponents," and "narrations promoting worship through financial motivations."
Conversely, an analysis of prohibitory evidence reveals that such texts establish specific boundaries and regulations to mitigate potential harms. These regulatory frameworks can be categorized into three principal dimensions: avoidance of excessive repetition, prioritization of value-oriented applications, and necessity of transparency.
Consequently, this educational method can be deemed "conditionally permissible" provided that: it is coupled with spiritual motivation; it does not become a permanent practice; appropriate mechanisms for proper utilization are established; and it is implemented without engendering any sense of deception in the student.

کلیدواژه‌ها [English]

• Educational jurisprudence
• financial motivations
• Religiosity
• Students
• Extrinsic Motivation
• Jurisprudential Method