نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• هادی حکمتفر ¹
• جواد حبیبی تبار ²

¹ مدیر معاضدت حقوقی مدیریت حوزه علمیه قم.

² گروه فقه و حقوق قضایی جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد تربیتی قاعدۀ فقهی «درأ» و گزارۀ فقهی «حرمت سوء ظن» در فرآیند کیفرزدایی از متهم براساس روش تحقیق تحلیلی – توصیفی سامان یافته است. قاعدۀ درأ، در باب حدود، به معنای تردید در مجرمیت متهم و بهره‌برداری از آن در جهت کیفرزدایی از وی تشریع شده است. از سوی دیگر، گزارۀ فقهی «حرمت سوء ظن و بدگمانی» به مثابۀ یک اصل تربتی- اخلاقی و فقهی، بر ممنوعیت گمان بد، نسبت به افراد تاکید دارد. این مطالعه با استفاده از منابع فقهی و حقوقی، به بررسی ابعاد تربیتی این دو مفهوم و نقش آن‌ها در کیفرزدایی از متهم می‌پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که کیفرزدایی از متهم به واسطه قاعدۀ درأ، با حرمت بدگمانی در دفع مجازات از وی، هم‌پوشانی دارد؛ زیرا قاعدۀ درأ، و گزارۀ فقهی حرمت بدگمانی، افراد را از ایراد اتهام و ترور شخصیت دیگران به صرف شک و تردید منع می‌کند و نیز رویکرد هردو قاعده و گزارۀ فقهی که تأکید بر حفظ آبروی مؤمن است، هم‌سو است. همچنین یافته‌های این پژوهش می‌تواند در جهت اصلاح و بهبود فرآیندهای قضایی در کیفرزدایی از متهم، مورد استفاده قرار گیرد. 

کلیدواژه‌ها

• قاعدۀ درأ
• سوء ظن
• کیفرزدایی
• متهم
• فقه
• حقوق کیفری

موضوعات

• حقوق

عنوان مقاله [English]

Analysis of the educational dimensions of the rule of Dara in exonerating the accused; a comparative study in Imami jurisprudence and Iranian statutory law.

نویسندگان [English]

• Hadi Hekmatfar ¹
• Javad Habibitabar ²

¹ Director of Legal Aid at Qom Seminary

² Jurisprudence and Judicial Law Group of the Al-Mustafa Al-Alamiyah Community

چکیده [English]

The rule of Dara is a well-known jurisprudential rule that has been cited by jurists in various branches of jurisprudence. This rule was legislated to exempt the accused from punishment in terms of limits, but it can also have educational points; because the subject of the rule of Dara is that whenever there is doubt in attributing a crime to the accused, the accused is cleared of charges by citing the rule of Dara; the subject of the rule of pain is very close to the sanctity of suspicion and avoidance of suspicion. The present study, based on the analytical-descriptive research method and based on a library study, has examined this issue with the aim of comparing jurisprudence, law, and education; the results of the study show that exempting the accused from punishment through the rule of Dara overlaps with the sanctity of suspicion; because the evidence of the rule of Dara and the sanctity of suspicion warns people from accusing and suspecting others simply on suspicion and suspicion.

کلیدواژه‌ها [English]

• Dara' rule
• decriminalization
• suspicion
• Imamiyyah jurisprudence
• Iranian law