نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
حوزه علمیه قم، قم، ایران.
چکیده
رعایت مصلحت در ابعاد فقهی، حقوقی و تربیتی کودک، اصل مسلمی تلقی میشود؛ بر این اساس، با وجود ابهام موجود در مفهوم مصلحت، مراعات آن نیازمند تشریح ضوابطی است تا مانع از ادعای هر کسی در رعایت آن گردد. علیرغم بیان ضوابط متفاوت، متأسفانه به جهت عدم لحاظ کارکردهای متفاوت رعایت مصلحت کودک، در همآمیختگی و فقدان جامعیت در ضوابط عنوان شده صورتگرفته است؛ مقاله حاضر به هدف ترمیم، این مساله را به روش توصیفی- تحلیلی از منابع کتابخانهای بررسی کرده است. از آنجا که رعایت مصلحت کودک توسط ولیّ و سرپرستان او مربوط به ساحت اجرا است، برای مصلحت دو کارکرد متفاوت تحت عنوان «اجرای مصلحت به مثابه قید متعلق حکم» و «مصلحت اجرا به مثابه رافع تزاحمات» تصور میشود. در اجرای مصلحت، به ضوابط پایه به عنوان اصول و ضوابط موضوعی به عنوان سنجههای لازم در خصوص موضوع کودک اشاره شده که به دودسته «ضوابط نفس مصالح کودک» و «ضوابط عوامل مؤثر در مصالح کودک» تقسیم میشود. در برابر در مصلحت اجرا، «قاعده اهم و مهم» اصلیترین ضابطه برای رفع تزاحمات قلمداد میشود.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Rules for Observing the Child’s Best Interests in Custody and Education
نویسنده [English]
- Ali Zare Qaramaleki
Islamic Seminary of Qom, Qom, Iran.
چکیده [English]
Observance of expediency in jurisprudential, legal and educational dimensions of the child is considered an absolute principle; Based on this, despite the ambiguity in the concept of expediency, its observance requires the elaboration of criteria to prevent anyone from claiming to observe it. Despite the statement of different criteria, unfortunately, due to the lack of consideration of the different functions of the child's interest, there has been a confusion and lack of comprehensiveness in the stated criteria; The present article has investigated this issue in a descriptive-analytical way from library resources for the purpose of restoration. Since the observance of the best interest of the child by the guardian and his guardians is related to the area of enforcement, two different functions are considered for expediency under the title "executive expediency as a condition of the ruling" and "executive interest as a remedy for conflicts". In the implementation of expediency, basic rules are mentioned as principles and content rules as necessary criteria regarding the issue of the child, which are divided into two categories: "rules of self-interest of the child" and "rules of effective factors in the interests of the child". Against the expediency of implementation, the "important and important rule" is considered the main rule to resolve conflicts.
کلیدواژهها [English]
- expediency
- expediency rules
- compliance with expediency
- child
- child's expediency
* قرآن کریم.
- ابن فارس، احمد بن فارس (1404ق). معجم مقاییساللغة. قم: مکتب الأعلام الإسلامی.
- ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
- ازهری، محمد بن احمد (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
- ایزدهی، سید سجاد (1392). ضوابط مصلحت در فقه شیعه. فصلنامه سیاست متعالیه، دوره1، شماره1:58-29.
- بیگدلی، عطاءالله؛ فرجپور، علیاصغر (1392). رهیافتی نو به ضوابط تشخیص مصلحت، از ضابطه تا فرایند. فصلنامه سیاستهای راهبردی و کلان، دوره1، شماره2:160-119.
- پارساپور، محمدباقر؛ نوربخش، سوسن (1394). معیارهای ارزیابی مصلحت کودک در فقه امامیه، حقوق ایران و کنوانسیون حقوق کودک. فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، دوره2، شماره3:27-1.
- پیوندی، غلامرضا؛ زارع قراملکی، علی (1402)، ضوابط مصلحت در سه ساحت استنباط، تقنین و اجرا. دو فصلنامه مطالعات فقه و مبانی حقوق، در صف انتشار.
- جاور، حسین؛ منظمی، فاطمه (1398). جایگاه و معیار مصلحت در اشتغال اطفال. فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، دوره10، شماره19:101-77.
- جوادی آملی، عبدالله (1381). صورت و سیرت انسان در قرآن. قم: نشر اسراء.
- جوهری، اسماعیل بن حماد (1376). الصحاح. بیروت: دار العلم للملایین.
- حکیم، سید محسن (1410ق). منهاج الصالحین. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم.
- شریف مرتضی، علی بن حسین موسوی (1405ق). رسائل الشریف المرتضی. قم: دارالقرآن الکریم.
- صدر، سید محمدباقر (1418ق). دروس فی علم الأصول. قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
- طریحی، فخرالدین بن محمد (1375). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
- طوسی، محمد بن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
- عزیزی، حسین؛ فلاحزاده، علی محمد (1400). مصلحت اجتماعی در فقه امامیه؛ از مفهوم تا ضابطه. فصلنامه دانش حقوق عمومی، دوره10، شماره32:104-85.
- عسکری، حسن بن عبدالله (1400ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دارالافاق الجدیدة.
- فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق). کتاب العین. قم: نشر هجرت.
- فیومی، احمد بن محمد (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: مؤسسه دار الهجرة.
- کاتوزیان، ناصر (1374). مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. تهران: شرکت سهامی انتشار.
- کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
- محمدی جورکویه، علی؛ زارع قراملکی، علی (1403). جایگاه مصلحت در سه ساحت استنباط، تقنین و اجرا. فصلنامه حقوق اسلامی، دوره21، شماره81:97-79.
- مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت - قاهره - لندن: دارالکتب العلمیة- مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.
- مظفر، محمدرضا (1387). اصول الفقه. قم: بوستان کتاب.
- مکارم شیرازی، ناصر (1427ق). دائرةالمعارف فقه مقارن. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب%.
- میرزایی، محمد؛ رضایی، محسن (1399). ضوابط حاکم بر کاربرد مصلحت دینی در سیاستگذاریهای جنایی. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره8، شماره31:175-149.
- نائینی، محمدحسین (1376). فوائد الأصول. قم: جامعه مدرسین.
)